هات تپ چگونه انجام می شود؟

عملیات هات تپ فرایندی است روی خطوط لوله که می تواند بدون اثرگذاری بر فرایندهای موازی خطوط انجام شود و بدون هر گونه تداخلی با موفقیت به اتمام برسد. این عملیات انشعاب گیری از لوله ها در زمانی است که سیال درون آن ها جریان دارد و از این حیث توجه به مراحل و چگونگی انجام کار گرم هات تپ بسیار حائز اهمیت است.

برای بسیاری از فعالان که آشنایی دقیقی با این فرایند ندارند کمی عجیب می نماید که چگونه بدون قطع جریان سیال از لوله، می توان از آن انشعاب گیری کرد. در هر صورت هر گونه سوراخکاری و برش حفره ای ایجاد می کند که در صورت وجود سیال از آن به بیرون فوران می کند. پس چگونه است که عملیات برش لوله با انشعاب مورد دلخواه حین جریان سیال انجام می شود و هیچ گونه نشتی و برون ریز سیال در آن مشاهده نمی شود؟ در جواب باید گفت مکانیزم عملیات هاتتپ به گونه ای طراحی شده است که بدون بروز کوچک ترین نشتی کل فرایند انشعاب گیری به صورت کاملاً آب بند انجام می شود. از چه فن آوری هایی استفاده می شود که فرایند برش لوله را اینچنین ایمن می سازد؟

هات تپ خطوط لوله  هات تپ چگونه انجام می شود؟ photo 2017 08 06 16 39 38
عملیات هات تپ روی خط لوله

در پاسخ باید گفت آن چه فرایند هات تپ را ایمن می کند ساختار آب بند آن در کنار اتصالاتی است که برای انشعاب گیری از خط لوله مورد استفاده قرار می گیرند. به عبارتی دیگر دستگاه هات تپ که خود قابلیت آب بندی کامل دارد با سایر اتصالاتی که برای انشعاب گیری مورد استفاده قرار می گیرند کل مجموعه را در حین عملیات انشعاب گیری آب بندی می کنند.

اتصال سه راهی

شرح فرایند هات تپ به این گونه است که در مرحله اول باید یک اتصال سه راهی با استحکام بالا ساخته شده و روی لوله نصب و جوشکاری شود. فرایند نصب باید به گونه ای باشد که اولاً هیچ گونه نفوذی به درون لوله اتفاق نیفتد و لوله سوراخ نشود. چنان که می دانیم جین جوشکاری ممکن است به دلایل مختلف لوله سوراخ و دچار نشتی شود. باید کار به گونه ای انجام شود که اکیدا چنین اتفاقی نیفتد.

پس از اتمام عملیات جوشکاری و نصب اتصال روی لوله نوبت به نصب ولو روی اتصال سه راهی می رسد. در این مرحله نیز باید اهتمام کافی را داشت تا فیتینگ ولو روی اتصال به درستی و دقت انجام شود تا در حین کار دچار مشکل نشویم. لازم به ذکر است ولو پیش از نصب حتما باید تست شود تا مطمئن شویم استحکام کافی برای تحمل فشار خط را دارد.

دستگاه هات تپ

پس از آن نوبت به انجام عملیات هات تپ می رسد. در عملیات انشعاب گیری به روش هات تپ دستگاه روی ولو نصب و بسته می شود. باید دقت داشت که میان محل نصب هر یک از این اتصالات نیاز به یک گسکت متناسب با شرایط فنی کار است. گسکت ها در محل نصب ولو روی اتصال و نیز نصب دستگاه هات تپ روی ولو قرار می گیرند.

پس از این که دستگاه هات تپ را روی ولو نصب کردیم می توان عملیات انشعاب گیری را آغاز کرد. برای این کار ابتدا باید محرک هیدرولیکی آن آماده سازی و تنظیم شود. پس از آماده سازی موتور هیدرولیکی و روشن کردن آن حرکت دورانی کاتر دستگاه هات تپ شروع می شود. به این ترتیب مجموعه کاملاً آماده برش گرم می شود و اپراتور می تواند با پیشروی شفت برش را آغاز کند.

پیشروی کاتر

در فرایند پیشروی دستگاه هات تپ، کاتر ضمن حرکت دورانی خود به جلو پیشروی می کند. کاتر از مسیر ولو و اتصال سه راهی نصب شده روی لوله عبور می کند و در نهایت به لوله می رسد.

البته کاترها دارای یک مته راهنما هستند که پیش از خود کاتر به لوله می رسد و آن را سوراخ می کند. مته راهنما دارای یک سر الماس دار است که لوله را سوراخ کرده و ضمن پیشروی به داخل باعث می شود کاتر در ضمن حرکت دورانی خود دچار لنگی نشود.

پس از مته راهنما کاتر ضمن حرکت دورانی با محوریت مته راهنما درگیری با لوله را آغاز کرده و لوله را به سایز خود می برد. در فرایند برش لوله توسط کاتر باید بسیار دقیق عمل کرد و سرعت پیشروی را به گونه ای تنظیم کرد که کار با استانداردترین شکل ممکن انجام شود. سرعت بالای پیشروی باعث شدت بالای درگیری کاتر و لوله شده و ممکن است باعث خراب شدن کاتر یا ایجاد حرارت بالاتر از حد مجاز ناشی از اصطکاک بالای کاتر و لوله شود که بسیار خطرناک است و حتما باید از وقوع آن پیشگیری کرد.

عملیات هات تپ با استخراج کوپن به اتمام می رسد  هات تپ چگونه انجام می شود؟ oil terminal asaluyeh
اتمام عملیات هات تپ و استخراج قطعه بریده شده (کوپن)

در عملیات هات تپ باید بسیار توجه داشت که پیشروی حد نصابی دارد و نمی توان فرایند پیشروی را تا آخر ادامه داد چرا که ممکن است هر دو طرف لوله را ببرد که این به نوبه خود یک ایراد اساسی است. بنابراین باید در خصوص میزان پیشروی لازم جهت برش کامل لوله نیز پیش بینی ها و محاسبات لازم را انجام داد.

اتمام عملیات

پس از اتمام برش لوله باید پسروی و عقب نشینی دستگاه هات تپ را به انجام رساند تا بتوانیم ولو را ببندیم. از این رو دستگاه عقب نشینی کرده و متعاقب آن ولو را به صورت کامل می بندیم تا بتوانیم دستگاه را از مجموعه خارج کنیم. پس از باز کردن دستگاه می توان گفت عملیات هات تپ به اتمام رسیده است و کارفرما می تواند از انشعاب ایجاد شده از طریق ولو بهره برداری کند.

شرایط اجرای هات تپ چیست؟

هات تپ جزو عملیات های خطوط لوله و مخازن است و از آن جا که فرایند انشعاب گیری را تسهیل و تسریع می کند بسیار مورد توجه برنامه ریزان واحدهای صنعتی دارای خطوط لوله است. با استفاده از عملیات هات تپ لوله نیاز اجرایی به اموری همچون قطع جریان سیال، بکارگیری تیم های جداگانه برای تحلیه خط، رسوب گیری از آن، برش لوله و مواردی از این دست رفع می شود. اما از سوی دیگر باید توجه داشت که انشعاب گرم همیشه توجیه پذیر نیست. هرگز نباید تصور کرد که برای انشعاب گیری از خطوط لوله تحت هر شرایطی باید از هات تپ استفاده کرد. استفاده از هر تکنولوژی زمانی مفید به فایده است که به کارایی و بهره وری فرایندها کمک کند. عملیات هات تپ از ان جا که مانع بستن خط و توقف فرایندها می شود دارای مزیت قابل توجهی است، اما چه بسا مختصات فنی یک کار، هات تپ را برای انشعاب گیری مقتضی نکند.

از این رو اجرای hottap را باید منوط به تحقق برخی شروط کرد که عدم تأمین آن ها به معنای توجیه ناپذیری هات تپ خواهد بود. زمانی می توان عملیات هات تپ لوله را در این دست شرایط اجرا کرد که انجام اقدامات اصلاحی به منظور فراهم سازی شرایط کار ممکن باشد. در غیر این صورت اجرای کار هرگز مقرون به صرفه نبوده و باید از روش های جایگزین استفاده کرد. در ادامه به برخی از این شرایط محدود کننده می پردازیم.

هات تپ حفاری هات تپ شرایط اجرای هات تپ چیست؟ hottap stravation
عملیات هات تپ در محیط حفاری شده با رعایت الزامات و شروط ممکن است

– زمانی که خط فاقد سیال است:

زمانی که جریانی درون لوله وجود ندارد انجام عملیات هات تپ برای انشعاب گیری توجیه ندارد. در چنین شرایطی می توان به راحتی با استفاده از ابزارهای برش، لوله را به سایز دلخواه برش زد و انشعاب جدید را روی آن نصب کرد.

– زمانی که فشار خط پایین است:

برای انجام هات تپ لوله حداقلی از فشار دورن لوله لازم است چرا که فرایند hottap  مکانیزم خنک کاری برش در حین انشعاب گیری را از خود سیال می گیرد و اگر سیال فشار کافی نداشته باشد ضریب ریسک کار گرم بسیار بالا خواهد رفت چون در عمل هیچ گونه خنک کاری انجام نخواهد شد.

– در زمان های Shut Down:

معمولاً مجتمع های صنعتی نفتی و گازی و سایر واحدهای صنعتی بازه هایی را در برنامه ریزی خود دارند که در آن ها خطوط لوله تحلیه شده و عملاً فعالیت آن ها از کار می ایستد. در این شرایط نیز می توان از روش های جایگزین برای انشعاب گیری استفاده کرد. حتی بسیار از صاحبان صنایع در زمان هایی که هجله ای برای انشعاب گیری ندارند، برنامه های انشعاب خطوط لوله را خود را به بازه های Shut Down محول می کنند.

– در زمان هایی که فشار خط بسیار بالاست:

دستگاه های هات تپ و نیز استانداردهای مربوط به آن حداقل و حداکثر فشار مجازی را دارند که انجام کار در خارج از این بازه غیر ممکن است. برای مثال اگر دستگاه هات تپ تحمل فشار ۵۰۰۰ پوند در اینچ را داشته باشد انجام عملیات هات تپ لوله تحت فشار ۱۰۰۰۰ پوند امکان پذیر نیست. البته برخی مجریان عملیات هات تپ با استفاده از راهکارهایی نظیر تقویت دستگاه و نصب قطعات و تجهیزات پشتیبانی فشار، می توانند عملیات هایی فشار بالا را انجام دهند که البته این موارد نیز سقف خود را دارد و تقویت دستگاه هات تپ تا حد محدودی ممکن است.

– زمانی که جنس لوله مناسب کار نیست

مجریان مجرب hot tap کوشیده اند محدودیت های انجام هات تپ روی خطوط لوله غیر فلزی را رفع کنند و اکنون روی بسیاری از خطوط لوله می توان عملیات را انجام داد. اما تمامی این موارد مشروط به تأیید مطالعات امکان سنجی است. اگر در مطالعات مذکور اجرای hottap روی لوله خاصی ناممکن گزارش شد انجام عملیات روی آن منتفی خواهد شد.

– زمانی که محیط مملو از مواد شیمیایی خطرزاست:

در صورتی که محیط انجام کار گرم هات تپ حاوی مواد شیمیایی خطرزا باشد اجرای کار روی لوله مشروط به پاکسازی محیط و آلودگی های آن خواهد بود. ممکن است محیط دارای مواد شیمیایی مضر به حال سلامت نیروی انسانی باشد. در این شرایط شاید بتوان با استفاده از ماسک های مخصوص و ایمن اطمینان ایمنی عملیات را تضمین کرد.

از سوی دیگر ممکن است مواد شیمیایی مستعد به واکنش در برابر کار گرم در محیط منتشر باشند. در این شرایط نیز اجرای هات تپ تنها در صورتی مقدور است که محیط پاکسازی شود.

هات تپ در شرایط خاص انجام شدنی است هات تپ شرایط اجرای هات تپ چیست؟ hottap asaluyeh
انجام هات تپ و شرایط آن

– محیط بسته و محدود:

زمانی که قرار است کار گرم hottap در محیط بسته و محدود انجام شود نسبت به جوانب آن باید بسیار حساسیت به خرج داد. محیط های بسته و محدود معمولاً از سه جنبه در فقر به سر می برند: اولاً اکسیژن کافی در محیط وجود ندارد، دوما فشای کافی برای تردد و انجام کار با تمرکز بالا وجود ندارد، و سوماً معمولاً این محیط ها فاقد روشنایی کافی هستند. این سه امر از لوازم مهم و از مقدمات یک عملیات هات تپ مطمئن محسوب می شوند و بنابراین تنها زمانی می توان نسبت به اجرای کار در آن ها اقدام کرد اسن مقدمات به صورت مطمئن تأمین شده باشند.

در هر صورت برای انشعاب گیری پیش شرط و اولویت انجام عملیات هات تپ با مطمئن ترین شکل ممکن است. بهترین راهکار برای انشعاب گیری تضمین ایمنی عملیات hottap و انجام آن است، اما اگر شرایط به گونه ای بود که دریافت چنین تضمینی از واحدهای امکان سنجی مقدور نبود، چاره ای جز صرف نظر از هات تپ و روی آوردن به سایر روش های انشعاب گیری نخواهد بود.