دستگاه هات تپ و انشعاب گرم

برای انجام یک عملیات موفق انشعاب گرم نیاز به دستگاهی داریم که هم امادگی فنی کار برایش فراهم شده باشد و هم توانمندی لازم برای این که کار را به انجام برساند را داشته باشد. به عبارتی دو فاکتور در انجام صحیح انشعاب گرم توسط دستگاه هات تپ باید لحاظ شود:

  • دستگاه هات تپ خود قابلیت و توان انجام کار مورد نظر داشته باشد
  • آماده سازی و تجهیز دستگاه هات تپ به درستی انجام شده باشد.

یک عملیات زمانی با موفقیت انجام خواهد شد که کلیه زمینه های آن فراهم شده باشد. ابتدا به ساکن دستگاه هات تپ باید قابلیت انجام کار را داشته باشد. در این صورت است که می توان با تجهیز آن عملیات انشعاب گرم را به انجام رساند. اگر دستگاه فاقد قابلیت های اولیه لازم باشد یا باید از انجام کار گرم توسط دستگاه دست کشید یا راهی برای توانمندسازی آن پیدا کرد. در ادامه به معیارهایی که توازن میان عملیات انشعاب گرم و دستگاه هات تپ برقرار خواهد کرد اشاره می شود:

دستگاه هات تپ:

اشاره شد که شرط انجام صحیحی عملیات انشعاب گرم دستگاه هات تپ متناسب با کار است و دستگاه هات تپ باید پایه و اساسی آنچنان داشته باشد که بتواند از پس ویژگی های فنی خط لوله و سیال برآید. چنان که واضح است هیج انشعاب گیری گرم از جانب لوله و سیال به دستگاه فشار وارد خواهد شد و اگر دستگاه توان تحمل آن را نداشته باشد عملیات ناموفق باقی خواهد ماند.

دستگاه هات تپ باید در درجه اول بتواند سایز مورد نظر برای انشعاب گیری را بزند. این دستگاه ها در مدل ها و سایزهای مختلف تولید و روانه بازار می شوند و برای انجام یک کار خود باید دستگاهی را انتخاب کرد که قابلیت انشعاب گیری در سایز مورد نظر را داشته باشد. برای مثال نمی توان برای انشعاب گیری ۱۲ اینچی از دستگاهی استفاده کرد که تا ۶ اینچ قابلیت دارد.

دستگاه هات تپ باید طول کافی برای پیشروی و برش کامل لوله را داشته باشد. در غیر این صورت طبیعتاً انجام عملیات انشعاب گرم ناقص باقی خواهد ماند. در مواقعی نیاز به پیشروی بیش از اندازه متعارف دستگاه هات تپ خواهد بود. در این دست شرایط باید محاسبات دقیق برای بدست آوردن میزان پیشروی لازم انجام گرفته، و برآورد که کدام دستگاه هات تپ می تواند پیشروی مورد نیاز را انجام دهد.

دستگاه هات تپ همچنین باید توان تحمل دمای خط و فشار آن را داشته باشد. این دو متغیر عواملی هستند که می توانند انشعاب گرم را دچار چالش کنند و از این رو باید دستگاهی را برگزید که سقف تحمل دما و فشار در آن بیشتر از میزان کاری خط لوله و سیال باشد.

در کل وظیفه مجری عملیات است که کلیه داده های تعیین کننده در عملیات انشعاب گرم را دریافت کرده و بر اساس آن ها یک دستگاه هات تپ را انتخاب کند که پاسخگوی تمامی متعیرها و داده ها باشد. عدم رعایت این نکته به معنای تن دادن به یک عملیات ناقص و پرخطر و ریسک است.

آماده سازی دستگاه هات تپ:

متناسب بودن دستگاه هات تپ با شرایط کاری تنها مقدمه اجرای عملیات انشعاب گرم نیست. دستگاه باید برای این که عملیات را به مطمئن ترین شکل ممکن انجام دهد آماده سازی و تجهیز شود. دستگاه هات تپ یک ماشین مکانیکی است که تحت فشار هیدرولیکی یا پنوماتیکی حرکت می کند و ضمن پیشروی توسط اپراتور، با لوله درگیر می شود. فرایند پیشروی؛ برش لوله و عقب نشینی دستگاه هات تپ، که در مجموع مراحل انشعاب گرم را تشکیل می دهند باید به نجوی انجام شود که هیچ ایراد فرایندی در آن مشاهده نشود. این امر نیز مستلزم آماده سازی دستگاه هات تپ پیش از نصب روی ولو و مجموعه است.

دستگاه هات تپ باید از حیث ابزارهای برش لوله، ابزارهای تحمل فشار لوله و سیال، پیشروی لازم، نیروی کار ماهر و مواردی از این دست کاملا آماده و مجهز باشد تا در حین کار دچار ایراد نشود. هر یک از این عوامل می تواند نقشی تاثیرگذار بر اجرای صحیح عملیات داشته باشد و در صورتی که آماده سازی دستگاه هات تپ به درستی انجام نشود باید انتظار هر گونه خطا و ریسکی را در انشعاب گرم داشت.

دستگاه هات تپ دستگاه هات تپ و انشعاب گرم

در مواردی پیش می آید که دستگاه هات تپ با شاخص های موجودی که دارد توان انجام عملیات مورد نیاز مشتری را ندارد. برای مثال ممکن است دستگاه هات تپ توان انشعاب گرم در دمای درخواستی مشتری را نداشته باشد. یا ممکن است سایز دستگاه هات تپ برای انشعاب گرم مورد نظر کافی نباشد. مواردی از این دست می توانند بر روند کار خلل وارد کنند و اجازه ندهند که انشعاب گیری به درستی انجام شود. در این شرایط تنها راه ممکن که دستگاه هات تپ را برای انشعاب گرم مورد نظر قابل استفاده می گرداند توانمندسازی آن است. یعنی باید به دستگاه قابلیت هایی فراتر از ویژگی های فنی خود آن داد. برای مثال می توان با استفاده از سیستم های خنک کننده دستگاه را برای انجام عملیات انشعاب گرم در دماهای خیلی بالا آماده کرد. یا می توان با استفاده از ابزارهای کمکی شفت را تقویت کرده و این امکان را فراهم کرد که پیشروی در سایز مورد نظر مشتری انجام شود.

مواردی از این دست پرشمار است اما امکان پذیری یا ناپذیری این اقدامات بستگی به توان و تبحر مجری انشعاب گرم و البته میزان قابلیت های خود دستگاه هات تپ دارد. بهر حال این دستگاه نیز سقف قابلیت هایی دارد و نمی توان با آن هر اقدامی را انجام داد. مجری انشعاب گرم می تواند تا جایی که استانداردها و الزامات اجازه می دهد توانمندسازی را انجام دهد؛ حال اگر کارهای انجام شده پاسخگوی عملیات انشعاب گرم بود می توان از دستگاه هات تپ بهره برد، اما اگر این امکان فراهم نبود باید از انجام کار سر باز زد و اجرای آن را موکول به تهیه و تجهیز دستگاهی کرد که قابلیت انجام آن را دارد.

دستگاه هات تپ چه ویژگیهایی دارد؟

عملیات انشعاب گیری خطوط لوله از جمله فرایندهای زنده است که روی خط لوله حاوی سیال انجام می شود. دستگاه هات تپ در زمانی که خط دارای سیال بوده و تحت فشار است با لوله درگیر شده و آن را می برد تا انشعابی جدید روی آن ایجاد کند. این قابلیت منخصر به فرد باعث شده است که هزینه های انشعاب گیری از خطوط لوله به میزان چشکگیری کاهش یابد و بهره برداران ناچار نباشند بای یک انشعاب گیری مجموعه صنعتی خود را برای ساعت ها و البته بهتر است بگوییم روزهای متمادی تعطیل کنند.

این قابلیت فرایندی در واقع بع قابلیت های خود دستگاه هات تپ مربوط است. دستگاه هات تپ ویژگی هایی دارد که امکان انجام عملیات به این نحو را فراهم کرده است. این دستگاه در واقع دارای یک شفت بلند است که به کاتر متصل است. این شفت به دستگاه اجازه می دهد که تا حد نصاب لازم پیشروی را انجام دهد و پس از اتمام فرایند به عقب بازگردد. کاتر نیز که به شفت متصل است وظیفه برش لوله را بر عهده دارد. کاترها بر اساس سایز مورد نیاز و انشعابی که می خواهیم ساخته شده و آماده می شوند تا روی دستگاه نصب شوند و در حین کار ضمن حرکت دورانی لوله را می برند.

دستگاه هات تپ و نصب روی ولو دستگاه هات تپ دستگاه هات تپ چه ویژگیهایی دارد؟ IMG 1321
دستگاه هات تپ در حال انتقال و نصب روی اتصالات دائم

این مکانیزم به افزایش بهره وری خصوصا در پالایشگاه ها، پتروشیمی ها، خطوط انتقال و مراکزی از این دست کمک شایانی نموده است. به طور کلی برخی ویژگی ها به دستگاه هات تپ جایگاه و مزیت برجسته ای می دهد و همین نکات آن را به یک فن آوری بهینه می گرداند:

  • دستگاه هات تپ نیاز ساده به انرژی های محرک دارد و معمولاً با یک موتور محرک هیدرولیکی یا پنوماتیکی به سادگی قابل راه اندازی است. ساختار دستگاه هات تپ به گونه ای است که برای عملکرد خود کمترین نیاز به انرژی وجود دارد. معمولاً نیروی هیدرولیکی یا پنوماتیکی با استفاده از شیلنگ ها و رابط ها به دستگاه منتقل می شوند و به این ترتیب دستگاه راه اندازی می شود. نیروی پیشروی دستگاه هات تپ نیز به صورت دستی تأمین می شود و از این رو می توان گفت دستگاه هات تپ کمترین نیاز به انرژی را در مقایسیه با بسیاری از محصولات و ماشین آلات خطوط لوله دارد.
  • دستگاه هات تپ قابلیت حمل نسبتاً ساده ای دارد و یا وجود وزن بسیار بالا معمولا با جرثقیل امکان نصب و حمل آن در هر مکان و موقعیتی وجود دارد. این دستگاه دارای یک شفت بلند است که به آن ساختار طولی داده است. همین امر جابجایی آن را تسهیل نموده است. در ضمن این که در صورت سقوط یا ضربه خوردن آسیب چندانی به آن وارد نمی شود البته با این ملاحظه که خود می تواند به تجهیزات جانبی و خصوصا نیروی انسانی فعال در مجاورت محل حمل آسیب های جدی وارد کند.
  • دستگاه هات تپ فرایند نصب، راه اندازی و عملکرد سریع و ساده ای دارد. این فرایندها توسط اپراتورهای فاقد مهارت نیز قابل انجام است. البته باید میان این فرایندها با کارکرد و عمکلرد دستگاه هات تپ تمایز گذاشت چرا که کار با آن نیاز به مهارت و تخصص و دانش دارد.
  • ماهیت این دستگاه پرتابل است و به گونه ای است که به محل انجام عملیات منتقل می شود و کار را در همان مقصد انجام می دهد. دستگاه ها و خدمات پرتابل دارای این مزیت هستند که به محل اعزام می شوند.
  • دستگاه هات تپ در صورت رعایت استانداردها و الزامات متغیر غیر قابل پیش بینی ای ندارد و در صورتی که ضوابط رعایت شده باشد می توان ضمانت داد که دستگاه با بیشترین ضریب ایمنی کار خود را انجام خواهد داد. اگرچه عملیات انشعاب گیری گرم دارای ماهیت ویژه است و جزو خدمات پر ریسک محسوب می شود اما فن آوری دستگاه هات تپ به گونه ای است که در صورت رعایت الزامات و استانداردها به بهترین نحو عملکرد خود را به انجام می رساند.
  • دستگاه هات تپ به فرایند انشعاب گیری چنان پشتوانه ای می دهد که وجود ۲ یا ۳ نفر را برای آغاز و انجام عملیات مکفی می دارد. به عبارتی برای انجام انشعاب گرم توسط دستگاه هات تپ نیاز به نیروی کار زیاد نخواهد بود.
  • مهم ترین مزیت دستگاه هات تپ این است که انشعاب گیری را بدون تداخل با سایر رویه ها و فرایندهای موجود در مجتمع صنعتی به انجام می رساند. به عبارتی دیگر در اغلب موارد بدون نیاز به قطع فرایندهای دیگر می توان انشعاب گیری را با دستگاه هات تپ به انجام رساند. فقط و در موارد نادر زمانی که نیاز به افت یا تقویت فشار وجود دارد یا پای شرایط خاصی در میان است ممکن است بخشی از فرایندهای مجتمع دچار تغییراتی شوند که آن ها نیز فقط به زمان انشعاب گیری محدود است و بلافاصله پس از اتمام کار امکان بازگرداندن فرایندها به شرایط آغازین وجود خواهد داشت.
  • فرایند تعمیرات و تعویض قطعات آن نیز کم دردسر و با کمترین هدر رفت زمان انجام خواهد شد. تجهیز و آماده سازی دستگاه برای هر عملیات جدید زمان چندانی را نیاز نخواهد داشت و در صورتی که اپراتورها دانش و تخصص لازم را داشته باشند این زمان به کمترین میزان خود کاهش خواهد یافت.
دستگاه هات تپ و انشعاب گرم دستگاه هات تپ دستگاه هات تپ چه ویژگیهایی دارد؟ IMG 0374
دستگاه هات تپ ابزاری مطمئن برای انشعاب گیری خط لوله

دستگاه هات تپ یک دستاورد بزرگ در صنایع نفت و گاز و محصولی است که ضمن مزایای آشکار خود معایب و آسیب پندانی را در پی خود ندارد. این دستگاه و کار با آن نیازمند مهارت ها و تخصص هایی است که بر حسب آیتم هایی نظیر تجربه، آموزش، کارآموزی، مطالعات و استانداردها، الزامات و دستورالعمل ها و در نهایت همت و کوشش یک مجموعه برای پیشبرد صحیحی این فرایند تعیین می شوند. در صورت رعایت و پایبندی به این متغیرها و معیارها می توان مطمئن بود که عملیات انشعاب گیری توسط دستگاه هات تپ به بهترین نحو انجام خواهد شد.

هات تپ و ضرورت آب بندی اتصالات

آب بندی در عملیات هات تپ جزو شروط اصلی محسوب می شود. اصولاً مزیت عملیات هات تپ در همین قابلیت می باشد و اگر مجری فرایند نتواند شرایط آب بندی مجموعه را به درستی تحقق ببخشد در واقع فلسفه وجودی عملیات هات تپ زیر سوال رفته است. از این رو در اجرای عملیات هات تپ ضرورت آب بندی هر کدام از اتصالات و گام ها باید در پس دهن تمامی نیروهای فعال در عملیات باشد.

آب بندی مجموعه فرایندهای هات تپ شامل اقداماتی می شود که در هر گام روی فرایندها و اتصالات و اجزا و ابزار انجام می شود تا در هر مرحله از کار گرم با ایرادی نظیر نشتی مواجه نشویم. این دست اقدامات مجموعه وسیع و بسیطی را می طلبد و از همین رو برای انجام عملیات هات تپ به نحو صحیح باید به تمامی آن ها توجه داشت.

هات تپ ولو و اتصال آب بندی هات تپ  هات تپ و ضرورت آب بندی اتصالات hottap 2 Copy
مجموعه هات تپ، اتصال و ولو باید ضمن اتصال به یکدیگر مجموعه را آب بند نگاه دارند

نشتی چگونه ایجاد می شود؟

برای این که نسبت به آب بندی فرایند هات تپ اشراف کامل داشته باشیم باید ابتدا عوامل ایجاد نشتی را برشمریم تا بتوانیم از بروز هر یک از آن ها پیشگیری کنیم. نشتی حین عملیات هات تپ به دلایل عدیده ممکن است رخ دهد که اصلی ترینشان بشرح زیر است:

– نشتی از ناحیه اتصال:

ممکن است نشتی ناشی از تصال سه راهی ای باشد که ساخته شده است و روی لوله نصب شده است. اجزای اتصال سه راهی معمولاً به روش جوشکاری روی هم مونتاژ می شوند و اگر جوشکاری و ساخت اتصال به درستی و متناسب با شرایط و مشخصات فنی خط لوله انجام نشده باشد با ایراداتی نظیر نشتی در آن مواجه خواهیم بود

– نشتی از ناحیه نصب اتصال روی لوله

گاهی اوقات ممکن است خود اتصال به درستی ساخته شده باشد اما از محل نصب آن روی لوله دچار نشتی شویم. این مهم در خصوص اتصالاتی که به صورت مکانیکی روی لوله نصب می شوند بارزتر خواهد بود و به همین دلیل باید توجه ویژه به نحوه اتصال را داشته باشیم.

جوشکاری اسپلیت تی هات تپ   هات تپ و ضرورت آب بندی اتصالات IMG 4703 min 2
جوشکاری اتصال هات تپ روی لوله نقش حائز اهمیتی در آب بندی و پیشگیری از بروز نشتی دارد

– نشتی از ناحیه محل نصب ولو روی اتصال

در عملیات هات تپ دو اتصال دائم وجود دارد؛ دائم از این لحاظ که اغلب پس از اتمام عملیات هات تپ نیز روی لوله باقی می مانند و در واقع به جزوی از انشعاب جدید تبدیل خواهند شد. این دو اتصال ولو و سه راهی هستند. در صورتی که محل نصب سه راهی روی لوله صحیح و ایمن باشد باز هم در خصوص اتصال ولو روی آن باید اهتمام ویژه را به خرج داد تا از این ناحیه نیز دچار نشتی نباشیم. قرار دادن یک گسکت مناسب با سایز و فشار خط و سیال یکی از مهم ترین اقدامات در این خصوص است. علاوه بر این چنان که می دانیم این دو اتصال از طریق چیپ و مهره به هم متصل می شوند. از این جنبه نیز لازم است مجری عملیات هات تپ دقت و وسواس کافی را داشته باشد.

– نشتی ولو

ولو حتما باید بر اساس مشخصات فنی سیال و خط لوله انتخاب شود. چنان که می دانیم انواع ولوها در خطوط لوله موجود هستند و در انجام هات تپ باید به سراغ ولوی رفت که متناسب با شرایط کاری باشد. برای مثال برای هات تپ گیری روی خطوط لوله حاوی گاز معمولاً ترجیح بر آن است که از ولو توپی استفاده شود. ولو پروانه ای، کشویی و دروازه ای دیگر ولوهای موجود در بازار هستند که بسته به شرایط کاری برای عملیات هات تپ انتخاب می شوند. پس از انتخاب ولو مناسب نوبت به تست فشار آن می رسد. عملکرد صحیح ولو مروط به آن است که تحت فشاری کاری خط بتواند پاسخگو باشد. برای کسب اطمینان از این امر ولو را تحت فشار هیدرواستاتیک قرار می دهیم تا نسبت به قابلیت آب بندی آن تحت فشار کاری خط اطمینان حاصل کنیم.

در صورتی که هر یک از این دو نکته را از قلم بیاندازیم خواه ناخواه ضریب اطمینان عملیات را کاهش داده ایم و فرایند را در معرض نشتی احتمالی قرار داه ایم.

– نشتی از ناحیه دستگاه هات تپ

از دیگر تهدیدات عملیات هات تپ بروز ایراد از جانب خود دستگاه هات تپ است. ممکن است بنا به هر دلیلی دستگاه قابلیت آب بندی خود را از دست داده باشد. فقدان سیستم مطمئن نگهداری و تعمیرات، فرسودگی و از کار افتادگی برخی اجزا و قطعات دستگاه هات تپ، آسیب دیدن شیر تخلیه و مواردی از این دست می توانند باعث بروز نشتی در عملیات شوند.

اگر نشتی ناشی از دستگاه هات تپ به اجزای داخلی آن مرتبط باشد پروسه تعمیرات آن کمی دشوارتر خواهد بود و مجری کار ناچار خواهد بود کار را به منظور تعمیر دستگاه متوقف کند، اما اگر نشتی از ناحیه اجزای خارجی نظیر شیر تخلیه باشد می توان در روند انجام عملیات آن را رفع نمود

بزرگ ترین مزیت عملیات هات  تپ در این است که مجموعه را تا انتهای فرایند انشعاب گیری آب بند نگاه می دارد و اصولا دلیل مراجعه برنامه ریزان به این عملیات در همین نکته نهفته است. در عملیات هات تپ هیچ سیالی به بیرون رخنه نمی کند و سیال تحت هر فشاری هم که باشد در فضای داخلی خط لوله به جریان خود ادامه می دهد. کافی ایت که مجری عملیات هات تپ با درن ظر داشتن استانداردهای عملیات انشعاب گرم، اطلاعات دقیق فنی خط را دریافت نموده و بر اساس آن برنامه ریزی های فنی، مهندسی و اجرایی را برای انجام موفق و بی کم و کاست عملیات به انجام برساند. عملیات هات تپ در صورت رعایت استانداردها و الزامات مطمئن ترین و ایمن ترین عملیات خواهد بود، اما در صورت عر گونه غفلت می تواند منشأ آسیب و خطرات بزرگی باشد. نشتی سیال مسئله ای قابل اغماض نیست و جدا از ناموفق بودن عملیات در ضمن نشتی، نیروی انسانی، مجتمع صنعتی و محیط زیست می تواند در معرض آسیب های ناشی از آن باشد.

هات تپ و شرایط حمل

حمل و نقل در فرایندهای صنعتی جایگاهی حائز اهمیت دارد و توجه به آن بسیار ضروری است؛ هات تپ نیز از این قاعده کلی مستثنی نیست و چه بسا مولفه های تاثیرگذار حمل و نقل در هات تپ از بسیاری فرایندهای صنعتی دیگر دارای اهمیت بیشتری باشد. در عملیات هات تپ تجهیزات سنگین با قابلیت ها و پتانسیل های آسیب زا و خطرناک حمل و نقل می شوند و از همین رو باید تا جای ممکن نسبت به آن ها حساسیت به خرج داد. حمل تجهیزات مربوطه به عملیات هات تپ از چند جنبه واحد اهمیت است و مجری عملیات باید به تمامی آن ها توجه داشته باشد:

  • اول آن که در حمل و نقل به تجهیزات نباید آسیبی وارد شود. تجهیزات و ماشین آلات عملیات هات تپ اکثرا سنگین وزن هستند اما احتمال بروز آسیب در آن ها کم است. برای مثال دستگاه هات تپ کمتر دچار آسیب در صورت افتادن خواهد شد چرا که محل آسیب زایی ندارد. بخشی از قطعات و تجهیزات و اتصالات نظیر فلنج ها هستند که متوجه اهمیت اند. اما با این احوال باید نسبت به حمل آن ها توجه داشت. از سوی دیگر جمل در عملیات هات تپ فقط به دستگاه هات تپ و اتصالات مربوط نمی شود؛ بسیاری از ماشین آلات و تجهیزات نظیر دستگاه جوش، تجهیرات تأسیساتی، ابزارها و ادوات کار به محل اعزام می شوند. در خصوص آن ها نیز باید توجه ویژه داشت
هات تپ و حمل دستگاه   هات تپ و شرایط حمل IMG 2432 min
دستگاه هات تپدر محل استقرار
  • نکته دیگر ین است که در صورت حمل نادرست و احیانا سقوط تجهیزات و ماشین آلات نه فقط دستگاه ها، بلکه محیط نیز در معرض آسیب قرار خواهد گرفت. چه بسا در محل حمل تجهیزاتی نصب و در حال فعالیت باشند که سقوط اجسام روی آن ها آسیب جدی به آن ها وارد کند. در خصوص این تجهیزات نیز باید نهایت دقت را به خرج داد تا آسیبی به مجموعه وارد نکنند.

آسیب دیدن یک دستگاه به معنای آن است که ناچاریم آن را تعمیر یا تعویض کنیم، اما وقتی آن دستگاه روی محلی مملو از تجهیزات و ابزارها سقوط می کند و به ان ها آسیب می زند به معنای آن است که یک یا چند فرایند به همراه تجهیزات مربوط به آن آسیب دیده است و از همین رو باید از بروز این سانحه پیشگیری کرد.

  • مهم ترین نکته در حمل و نقل تجهیزات ایمنی نیروی انسانی است. نیروی انسانی مهم ترین سرمایه هر مجموعه ای است و از این رو محافظت از ایمنی و سلامت آن بر هر فرایندی تقدم دارد. از این رو تدوین دستورالعمل های ویژه در خصوص نحوه استقرار نیروی کار حین حمل تجهیزات هات تپ از اهمیت ویژه ای برخوردار است. برای مثال نیروی کار به هیچ هنوان نباید زیر دستگاهی قرار گیرد که با جرثقیل در حال حمل است. در لحظه بلند کردن دستگاه با جرثقیل یا لیفت تراک حتما باید از محل فاصله گرفت. بلند کردن و حمل دستی تجهیزات مربوط به هات تپ در خصوص اعلب تجهیزات مجاز نیست. مواردی از این دست باید رعایت شوند تا در حین عملیات مشکلی متوجه نیروی کار نشود.

در صورت توجه به آیتم های فوق می توان ضریب ایمنی کار و عملیات را تا حد زیادی بالا برد. اغلب دستگاه ها و تجهیزات مربوط به عملیات هات تپ قابلیت تخریب فرایند را در حد بالایی دارند. از این رو باید به نکات لازم در خصوص حمل این دستگاه ها اهتمام ویژه داشت. مراحل حمل ابزارها و دستگاه های مربوط به عملیات هات تپ را می توان به ترتیب زیر برشمرد:

حمل به محل:

در فرایند حمل دستگاه هات تپ و تجهیزات مرتبط به محل انجام پروژه توجه به چند نکته اساسی است. اول این که دستگاه هات تپ برای انجام عملیات آماده سازی شده است و از این رو حمل آن باید با نهایت دقت انجام شود. حساس ترین بخش دستگاه هات تپ در حین حمل کاتر و خصوصا الماسه های نصب شده روی آن است. کار اصلی عملیات هات تپ که شامل برش گرم لوله می شود را کاتر انجام می دهد. از این رو باید توجه داشت که خصوصا این بخش دچار آسیب، ضربه، تماس و اصطکاک با سایر تجهیزات و مواردی از این دست نشود. سایر تجهیزات نظیر دستگاه جوش و غیره نیز به محل انجام کار منتقل می شوند. لذا باید در خصوص آن ها نیز احتیاط های لازم را رعایت کرد.

حمل درمحل:

دستگاه هات تپ در محل انجام پروژه توسط جرثقیل به محل نصب و انجام کار منتقل خواهد شد و تا اتمام برش لوله به صورت کامل در آن محل نصب شده باقی خواهد ماند. از این رو باید مکانیزمی چیده شود که مسیر حمل و محل نصب دستگاه کاملا ایمن باشد. دستگاه هات تپ سنگین وزن است و احتمال سقوط آن، و یا آسیب دیدن تجهیزات و اتصالات در نتیجه تصادم با این دستگاه وجود دارد. از این رو باید دستگاه را به گونه ای حمل و نصب و نگهداری کرد که هیچ یک از ایرادات ذکر شده بروز پیدا نکنند.

حمل دستگاه در عملیات هات تپ گیری  هات تپ و شرایط حمل 12 min
حمل دستگاه هات تپ توسط جرثقیل در محل انجام عملیات

لازم به ذکر است عملیات ها معمولاً در موقعیتی صعب و در ارتفاع یا ناحیه حفاری شده انجام می شود. از این رو مسیر حمل دستگاه هات تپ و سایر تجهیزات باید کاملاً پیش بینی شده و سهل الوصول باشند.

حمل از محل:

یکی از مهم ترین ذهنیت های غلط در اغلب فرایندهای صنعتی تصور اتمام کار پس از انجام فرایند نهایی است. مجریان تصور می کنند که با اتمام فرایند برش گرم لوله توسط دستگاه هات تپ کار تمام شده است و به یکباره از رعایت نکات ایمنی و فنی غافل می شوند. این مهم ضریب آسیب های وارده پس از اتمام عملیات را افزایش می دهد و به همین دلیل باید در خصوص آن نیز حساسیت ویژه به خرج داد. مسیر خروج دستگاه هات از محل و انتقال آن به وسیله حمل به خارج از ایستگاه کاری باید به دقت انجام شود تا آسیبی از مرحله نهایی فرایند نیز متوجه مجموعه نشود.

حمل و نقل بخشی غیر قابل کتمان از فرایندهای صنعتی به شمار می رود و این مهم در خصوص خدمات پرتابلی که در محل ارائه می شوند نظیر عملیات هات تپ واجد اهمیت وافری است. از این رو باید در انجام آن دقت کافی را به خرج داد تا این بخش از فرایند نیز همچون فرایندهای اجرایی کار صحت و سلامت خود را حفظ نماید.

هات تپ چگونه انجام می شود؟

عملیات هات تپ فرایندی است روی خطوط لوله که می تواند بدون اثرگذاری بر فرایندهای موازی خطوط انجام شود و بدون هر گونه تداخلی با موفقیت به اتمام برسد. این عملیات انشعاب گیری از لوله ها در زمانی است که سیال درون آن ها جریان دارد و از این حیث توجه به مراحل و چگونگی انجام کار گرم هات تپ بسیار حائز اهمیت است.

برای بسیاری از فعالان که آشنایی دقیقی با این فرایند ندارند کمی عجیب می نماید که چگونه بدون قطع جریان سیال از لوله، می توان از آن انشعاب گیری کرد. در هر صورت هر گونه سوراخکاری و برش حفره ای ایجاد می کند که در صورت وجود سیال از آن به بیرون فوران می کند. پس چگونه است که عملیات برش لوله با انشعاب مورد دلخواه حین جریان سیال انجام می شود و هیچ گونه نشتی و برون ریز سیال در آن مشاهده نمی شود؟ در جواب باید گفت مکانیزم عملیات هاتتپ به گونه ای طراحی شده است که بدون بروز کوچک ترین نشتی کل فرایند انشعاب گیری به صورت کاملاً آب بند انجام می شود. از چه فن آوری هایی استفاده می شود که فرایند برش لوله را اینچنین ایمن می سازد؟

هات تپ خطوط لوله  هات تپ چگونه انجام می شود؟ photo 2017 08 06 16 39 38
عملیات هات تپ روی خط لوله

در پاسخ باید گفت آن چه فرایند هات تپ را ایمن می کند ساختار آب بند آن در کنار اتصالاتی است که برای انشعاب گیری از خط لوله مورد استفاده قرار می گیرند. به عبارتی دیگر دستگاه هات تپ که خود قابلیت آب بندی کامل دارد با سایر اتصالاتی که برای انشعاب گیری مورد استفاده قرار می گیرند کل مجموعه را در حین عملیات انشعاب گیری آب بندی می کنند.

اتصال سه راهی

شرح فرایند هات تپ به این گونه است که در مرحله اول باید یک اتصال سه راهی با استحکام بالا ساخته شده و روی لوله نصب و جوشکاری شود. فرایند نصب باید به گونه ای باشد که اولاً هیچ گونه نفوذی به درون لوله اتفاق نیفتد و لوله سوراخ نشود. چنان که می دانیم جین جوشکاری ممکن است به دلایل مختلف لوله سوراخ و دچار نشتی شود. باید کار به گونه ای انجام شود که اکیدا چنین اتفاقی نیفتد.

پس از اتمام عملیات جوشکاری و نصب اتصال روی لوله نوبت به نصب ولو روی اتصال سه راهی می رسد. در این مرحله نیز باید اهتمام کافی را داشت تا فیتینگ ولو روی اتصال به درستی و دقت انجام شود تا در حین کار دچار مشکل نشویم. لازم به ذکر است ولو پیش از نصب حتما باید تست شود تا مطمئن شویم استحکام کافی برای تحمل فشار خط را دارد.

دستگاه هات تپ

پس از آن نوبت به انجام عملیات هات تپ می رسد. در عملیات انشعاب گیری به روش هات تپ دستگاه روی ولو نصب و بسته می شود. باید دقت داشت که میان محل نصب هر یک از این اتصالات نیاز به یک گسکت متناسب با شرایط فنی کار است. گسکت ها در محل نصب ولو روی اتصال و نیز نصب دستگاه هات تپ روی ولو قرار می گیرند.

پس از این که دستگاه هات تپ را روی ولو نصب کردیم می توان عملیات انشعاب گیری را آغاز کرد. برای این کار ابتدا باید محرک هیدرولیکی آن آماده سازی و تنظیم شود. پس از آماده سازی موتور هیدرولیکی و روشن کردن آن حرکت دورانی کاتر دستگاه هات تپ شروع می شود. به این ترتیب مجموعه کاملاً آماده برش گرم می شود و اپراتور می تواند با پیشروی شفت برش را آغاز کند.

پیشروی کاتر

در فرایند پیشروی دستگاه هات تپ، کاتر ضمن حرکت دورانی خود به جلو پیشروی می کند. کاتر از مسیر ولو و اتصال سه راهی نصب شده روی لوله عبور می کند و در نهایت به لوله می رسد.

البته کاترها دارای یک مته راهنما هستند که پیش از خود کاتر به لوله می رسد و آن را سوراخ می کند. مته راهنما دارای یک سر الماس دار است که لوله را سوراخ کرده و ضمن پیشروی به داخل باعث می شود کاتر در ضمن حرکت دورانی خود دچار لنگی نشود.

پس از مته راهنما کاتر ضمن حرکت دورانی با محوریت مته راهنما درگیری با لوله را آغاز کرده و لوله را به سایز خود می برد. در فرایند برش لوله توسط کاتر باید بسیار دقیق عمل کرد و سرعت پیشروی را به گونه ای تنظیم کرد که کار با استانداردترین شکل ممکن انجام شود. سرعت بالای پیشروی باعث شدت بالای درگیری کاتر و لوله شده و ممکن است باعث خراب شدن کاتر یا ایجاد حرارت بالاتر از حد مجاز ناشی از اصطکاک بالای کاتر و لوله شود که بسیار خطرناک است و حتما باید از وقوع آن پیشگیری کرد.

عملیات هات تپ با استخراج کوپن به اتمام می رسد  هات تپ چگونه انجام می شود؟ oil terminal asaluyeh
اتمام عملیات هات تپ و استخراج قطعه بریده شده (کوپن)

در عملیات هات تپ باید بسیار توجه داشت که پیشروی حد نصابی دارد و نمی توان فرایند پیشروی را تا آخر ادامه داد چرا که ممکن است هر دو طرف لوله را ببرد که این به نوبه خود یک ایراد اساسی است. بنابراین باید در خصوص میزان پیشروی لازم جهت برش کامل لوله نیز پیش بینی ها و محاسبات لازم را انجام داد.

اتمام عملیات

پس از اتمام برش لوله باید پسروی و عقب نشینی دستگاه هات تپ را به انجام رساند تا بتوانیم ولو را ببندیم. از این رو دستگاه عقب نشینی کرده و متعاقب آن ولو را به صورت کامل می بندیم تا بتوانیم دستگاه را از مجموعه خارج کنیم. پس از باز کردن دستگاه می توان گفت عملیات هات تپ به اتمام رسیده است و کارفرما می تواند از انشعاب ایجاد شده از طریق ولو بهره برداری کند.

مهارت ها در هات تپ کدامند؟

عملیات هات تپ از جمله فرایندهای خطوط لوله است که بر حسب کارکردها دارای مکانیزم عملکردی خاص خود است. آشنایی و کسب مهارت در زمینه اجرای hottap طبیعتاً پیش شرط انجام یک عملیات خوب است و از این رو مجریان باید نسبت به تمامی خلل و فرج کار آشنایی کامل داشته باشند. انجام عملیات هات تپ یک فرایند چند مرحله ای بوده و دارای چند زیر فرایند است که بعضاً مهارت های متنوعی را می طلبند. فرایندهای فنی و صنعتی کار گرم hottapping نیاز به مهارت های زیر دارد:

– اپراتور فنی

از آن جا که هات تپ یک عملیات فنی است اپراتورهای مرتبط به آن باید مهارت و آشنایی کافی با کار فنی خصوصا در حوزه خطوط لوله و در مراکز پالایشگاهی و پتروشیمی داشته باشند. چنان که می دانیم هر فیلد صنعتی الزامات و ادوات خاص خود را دارد که آشنایی با آن ها به یک اپراتور کمک می کند تا فرایندها را با سرعت و مهارت بالاتری به پیش ببرد. اپراتورهای عملیات hottapping در هر کدام از بخش هایش نیز باید آشنایی کافی با این دست الزامات داشته باشند تا بتوانند در تسریع فرایند بیشتر یاری رسانی کنند.

– اپراتور تأسیساتی

بخشی از نیازهای عملیات hottap تأسیساتی است. چنان که می دانیم این عملیات روی خطوط لوله و معمولاً در محیط هایی انجام می شود که دسترسی مستقیم به تأسیسات فراهم نیست. تأسیسات برقی مهم ترین این موارد است که می بایست برای انجام کار تأمین شود. حتی فرایندهایی نظیر ساخت اتصال نیز ممکن است به اقتضای نیاز پروژه در محیط های دور از دسترس انجام شود. در این شرایط باید تأسیسات برقی، کارگاه و محل مناسب انجام کار، و امکاناتی از این دست فراهم شود. اپراتورها باید توانایی تأمین تأسیسات با توجه به تجهیزات در اختیار قرار گرفته را داتشه باشند. برای مثال وقتی برای تأمین برق ژنراتور دیزلی به محل اعزام می شود، چه بهتر آن که اپراتورهای فنی کار اشنایی با عملکرد، طرز کار، تعمیر و مواردی از این دست را داشته باشند.

– اپراتور هات تپ

گذشته از شاخصه های فنی آن، عملیات هات تپ مهارت های ویژه فنی خود را می طلبد و مستلزم آموزش ها و تجارب خاص خود است. اپراتورhot tap وظیفه باردهی به دستگاه هات تپ جهت انجام فرایند برش گرم را بر عهده دارد. باردهی باید به گونه ای انجام شود که بدون صدمه دیدن هیچ یک از اجزای دستگاه و نیز خط لوله، برش لوله را با موفقیت و به صورت کامل انجام دهد.

هات تپ و مهارت اپراتور اجرای کار گرم هات تپ مهارت ها در هات تپ کدامند؟ IMG 1141 1024x1024
مهارت اپراتور؛ رمز موفقیت در عملیات هات تپ

در این فرایند کاتر روی سطح لوله می گردد و ضمن حرکت دورانی، لوله را در ضمن جریان سیال برش می دهد. کاتر با لوله درگیر می شود و ضمن اصطکاک با آن از طریق الماسه های برش، لوله را می برد. باردهی به کاتر از طرف اپراتور باید به قدری ماهرانه انجام شود که این فرایند با کمترین ضریب خطا انجام شود. اپراتور هات تپ همچنین باید اجزا و عملکرد دستگاه هات تپ را کاملاً بشناسد تا در ضمن برش نسبت به کم و کیف فرایند و ایرادات احتمالی آن اشراف داشته باشد. این امر در پیشگیری از خطاهای احتمالی کمک می کند.

– برقکار:

چنان که می دانیم دستگاه هات تپ با موتور محرک پاوریونیت که یک دستگاه هیدرولیکی است کار می کند. پاوریونیت انرژی الکتریکی را دریافت می کند و از این رو دارای مکانیزم الکتریکی است. آشنایی با عملکرد الکتریکی پاوریونیت از اصول مهم در پیشبرد عملیات hottap است. این دستگاه با برق سه فاز کار می کند و آشنایی و اشراف نسبت به مکانیزم ورودی آن از اهمیت اساسی برخوردار است. در بسیار از مواقع به دلایل عدیده موتور از کار می ایستد و ادامه کار با وقفه مواجه می شود. ممکن است ایراد جزئی و سریعا قابل رفع باشد اما به دلیل عدم مهارت اپراتورها و نیروی فعال در محیط کار انجام نشود. ولی همین مشکل و نارسایی کوچک می تواند برای ساعت ها یک کار را معطل کند و چه بسا در صورت فقدان نیروی ماهر و کارآشنا در زمینه برق، پروژه به صورت موقت تعطیل شود. در این دست شرایط وجود یک تکنیسین کارآشنا می تواند کمک شایانی بکند. دست کم مجری hottapping موظف است که سیستم الکتریکی دستگاه پاوریونیت خود را همیشه و خصوصاً پیش از انجام پروژه مورد بازرسی قرار دهد تا در حین کار کمترین آسیب را به پروژه ایجاد کند.

– جوشکار

جوشکاری بدون شک مهم ترین فرایند در عملیات هات تپ محسوب می شود. عملیات جوشکاری روی خطوط لوله هم به لحاظ میزان زمانی که صرف می کند، هم به لحاظ میزان دقت و برنامه ریزی ها و دستورالعمل های مهندسی که می بایست برای انجام کار hottap تدوین شود، هم به لحاظ حساسیت بالای فرایندی و خطرات بالقوه ای که می تواند بر کار وارد نماید مهم ترین جزء در عملیات هات تپ گیری محسوب می شود و از این رو اهتمام ویژه به آن ضروری است. تدوین دستورالعمل های جوشکاری بخشی از کار را شامل می شود و بخش مهم تر انتخاب جوشکارانه متبحر و آشنا به فرایند جوشکاری روی خطوط لوله است. از طرفی انجام عملیات hottap نیازمند ساخت اتصالات و نصب آن ها روی خط لوله است و این فرایند نیز معمولاً از طریق جوشکاری انجام می شود. بنابراین جوشکار متبحر از اصلی ترین پیش نیازهای یک عملیات hottap با کیفیت بالاست.

هات تپ و جوشکاری روی خط لوله هات تپ مهارت ها در هات تپ کدامند؟ welding min
جوشکاری در هات تپ

بهره گیری از نیروی کار ماهر در تمامی زمینه های صنعتی دارای اهمیت است، اما طبیعتا هر چه فرایندها پیچیده تر، دشوارتر و حساس تر می شوند و متغیرهای فنی و ایمنی آن شدت خطر و آسیب بالقوه بیشتری را اقتضا می کنند، لزوم بهره گیری از نیروی کار ماهر ضروری و ضروری تر می شود. نیروی کار مجرب می تواند نقش زیادی در پیشبرد کار با اطمینان بالا داشته باشد. پرسنلی که سال ها و به دفعات در عملیات hottap درگیر بوده اند و با خلل و فرج آن آشنایی بیشتری دارند می توانند اهرمی مثبت و کارآمد در اجرای یک کار خوب به حساب بیایند. آن ها می توانند حتی به همدیگر کمک کنند و ایرادات احتمالی همدیگر را برطرف کنند. کار تیمی بدون شک نقشی مهم در ارتقای فرایندها خواهد داشت و نیروی ماهر در زمینه هات تپ ضامن ایمنی و کیفیت فرایند خواهد بود.

هات تپ چه نیازهای فنی دارد؟

هات تپ به فراخور مزایایی که برای یک مجتمع صنعتی به همراه دارد لوازم و الزاماتی را نیز می طلبد که عدم تدارک آن ها می تواند آسیب های جدی به عملیات وارد کند. البته تمامی فرایندهای صنعتی واجد این ویژگی رمی باشند و نمی توان یک عملیات را بدون تدارک ابزارها و الزامات به انجام رساند، اما هات تپ با توجه به ماهیت ویژه و حساسیت بالای عملیاتی مستلزم توجهات خاص در زمینه تهیه و تدارک ابزارهای پشتیبانی فنی است.

عملیات hottapping operation عبارت است از اجرای انشعاب گرم خطوط لوله در زمانی که خط تحت فشار است و حاوی سیال است. سیالات فشاری را به مجموعه و دستگاه هات تپ در حین عملیات برش وارد می کنند و هدف مجری hot tap عبارت خواهد بود از دفع فشارهای وارده به منظور اجرای دقیق و صحیح عملیات. از این رو برای انجام یک عملیات با تمامی مخنصات و ملزومات مورد نیاز توجه به این فاکتور ضروری است.

نیازهای هات تپ هات تپ هات تپ چه نیازهای فنی دارد؟ hottapping machine
عملیات هات تپ و نیازها


اجرای هات تپ الزامات فنی عدیده ای را می طلبد. اگر یک پروسه اجرایی hottap را به لحاظ فنی به ورودی ها، خروجی ها و فرایندهای آن تقسیم کنیم، می توان الزامات و تحهیزات مورد نیاز برای هر بخش را به شرح زیر برشمرد:

ورودی های هات تپ و نیازها:

منظور از ورودی ها، پیش نیازها و افدامات اولیه ای است که کار را برای انجام hottap آماده می سازد. وروردی های عملیات در چند دپارتمان باید تهیه و تدارک دیده شوند. اولین آن ها تهیه نقشه ها، برنامه ریزی ها و دستورالعمل های انجام هر یک از مراحل کار است که واحدهای تحقیق و توسعه تهیه و تدوین می شود. این مجموعه شرایط امکان کار، بایدها و نبایدها، آسیب ها، خطرات و خطاهای احتمالی، اقدامات اصلاحی پیشگیرانه و روش های اجرایی را شامل می شود. این مجموعه نقشه راه و راهنمای مجریان کار جهت انجام صحیح هات تپ خواهد بود.

دیگر الزامات مورد نیاز اتصالات سالم، واجد کیفیت کافی و تست و آزمون داده جهت انجام کار است که شامل ولو و اتصال سه شاخه ای می شود که هات تپ روی آن ها انجام خواهد گرفت. پروسه ساخت و نصب اتصال روی لوله باید به دقیق ترین شکل ممکن انجام شود. ولو نیز باید تست شده باشد و پس از تایید صحت و صلاحیت اجرایی روی اتصال نصب شود.

از دیگر ملزومات اجرای هات تپ در فاز ورودی ماشین آلات و تجهیزات ساخت و تست است که باید به بهترین نحو عملکرد خود را انجام دهند. برای مثال اگر گیج دستگاه تست فشار دارای ایراد باشد تمامی تست های فشار خروجی های غلط داشته و نتایج گمراه کننده ای به بار خواهند آورد. تعمیر پیشگیرانه، کالبیراسیون و نگهداری مناسب این تجهیزات بسیار ضروری است.

از دیگر ورودی های عملیات هات تپ تأسیسات مورد نیاز کار است که شامل برق، روشنایی، نأسیسات محیطی نظیر داربست و مواردی از این دست می باشد. تمامی این تأسیسات باید بر اساس اصول فنی و ایمنی در اختیار مجری hottap قرار داده شود تا بتواند کار خود را با کمترین کاستی به انجام رساند. برای مثال اگر سیستم برقرسانی به مجری کار دچار اختلال شود عملا عملیات هات تپ به وقفه خواهد خورد.

در نهایت نیروی کار باتجربه و مهارت، دارای تمرکز و اعتماد به نفس و واجد صلاحیت های لازم جهت انجام کاری به این جساسیت از ملزومات فنی اساسی کار hottapping است که عدم تدارک آن می تواند تبعات جبران ناپذیری داشته باشد.

هات تپ خطوط لوله هات تپ هات تپ چه نیازهای فنی دارد؟ hottapping exhibition
اجرای عملیات هات تپ

فرایند هات تپ و نیازها:

نیازهای فرایندی عملیات hot tap بیش از هر چیز به خود دستگاه هات تپ برمی گردد. عملکرد این دستگاه در حین برش لوله از جمله نکات مهمی است که می بایست در خصوص آن دقیق عمل کرد. دستگاه هات تپ از دو حیث می تواند در اجرای عملیات حائز توجه باشد؛ اول از حیث ویژگی های فنی و آماده بودن دستگاه از لحاظ متغیرهایی نظیر فشار، دما، سایز و مواردی از این دست است. اگر دستگاه قابلیت کار بر حسب این شاخص ها را نداشته باشد نمی توان نسبت به عملکرد مطمئن آن آسوده خاطر بود. بنابراین تست فشار و سایر تست ها پیش از انجام کار باید روی دستگاه انجام شود. همچنین کاتر دستگاه باید  بر حسب جنس لوله و ضخامت آن مورد ارزیابی دقیق قرار گیرد تا نسبت به صحت عملکرد آن مطمئن شویم. اگر فرایند برش دچار ایراد شود چاره ای جز توقف کار و تکرار آن وجود نخواهد داشت.

نکته دوم اپراتوری است که وظیفه بار دادن به دستگاه را خواهد داشت. او نیز باید از تبحر کافی برخوردار باشد تا ضمن تحمیل فشار کافی و استاندارد به دستگاه و اجزای آن حین برش لوله، از آسیب دیدن دستگاه هات تپ و وقفه در فرایند پیشگیری کند.

خروجی های هات تپ و نیازها:

خروحجی عملیات هات تپ کوپن بریده شده از لوله است که ضامن انجام صحیح عملیات به حساب می آید. البته ممکن است با وجود انجام صحیح کار کوپن از مجموعه خارج نشود و در لوله باقی بماند. این بدان معنا نیست که hottap ناتمام باقی مانده است. عملیات هات تپ پس از برش کامل لوله به اتمام می رسد و اگر پین ها و سایر ادوات مورد نیاز به درستی تنظیم شده باشند کوپن از مجموعه خارج خواهد شد. بنابراین تنظیمات لازم در این خصوص باید روی دستگاه انجام شود.

عملیات هات تپ فرایندی است که برنامه ریزی و اجرا و پشتیبانی دقیق را می طلید. پشتیبانی فنی عملیات بخشی بی بدیل از ار را تشکیل می دهد و از این رو مجری هات ت پباید در خصوص آن دقت بیشتری را به خرج دهد. توجه به مولفه های فنی نه تنها از حیث توجه به پیشبرد صحیح کار، بلکه همچنین به منظور حفط کیفیت دستگاه ها، تجهیزات، ابزار و مهم تر از همه سلامت و ایمنی نیروی کار در حین اجرای کار بسیار حائز اهمیت است.

شرایط اجرای هات تپ چیست؟

هات تپ جزو عملیات های خطوط لوله و مخازن است و از آن جا که فرایند انشعاب گیری را تسهیل و تسریع می کند بسیار مورد توجه برنامه ریزان واحدهای صنعتی دارای خطوط لوله است. با استفاده از عملیات هات تپ لوله نیاز اجرایی به اموری همچون قطع جریان سیال، بکارگیری تیم های جداگانه برای تحلیه خط، رسوب گیری از آن، برش لوله و مواردی از این دست رفع می شود. اما از سوی دیگر باید توجه داشت که انشعاب گرم همیشه توجیه پذیر نیست. هرگز نباید تصور کرد که برای انشعاب گیری از خطوط لوله تحت هر شرایطی باید از هات تپ استفاده کرد. استفاده از هر تکنولوژی زمانی مفید به فایده است که به کارایی و بهره وری فرایندها کمک کند. عملیات هات تپ از ان جا که مانع بستن خط و توقف فرایندها می شود دارای مزیت قابل توجهی است، اما چه بسا مختصات فنی یک کار، هات تپ را برای انشعاب گیری مقتضی نکند.

از این رو اجرای hottap را باید منوط به تحقق برخی شروط کرد که عدم تأمین آن ها به معنای توجیه ناپذیری هات تپ خواهد بود. زمانی می توان عملیات هات تپ لوله را در این دست شرایط اجرا کرد که انجام اقدامات اصلاحی به منظور فراهم سازی شرایط کار ممکن باشد. در غیر این صورت اجرای کار هرگز مقرون به صرفه نبوده و باید از روش های جایگزین استفاده کرد. در ادامه به برخی از این شرایط محدود کننده می پردازیم.

هات تپ حفاری هات تپ شرایط اجرای هات تپ چیست؟ hottap stravation
عملیات هات تپ در محیط حفاری شده با رعایت الزامات و شروط ممکن است

– زمانی که خط فاقد سیال است:

زمانی که جریانی درون لوله وجود ندارد انجام عملیات هات تپ برای انشعاب گیری توجیه ندارد. در چنین شرایطی می توان به راحتی با استفاده از ابزارهای برش، لوله را به سایز دلخواه برش زد و انشعاب جدید را روی آن نصب کرد.

– زمانی که فشار خط پایین است:

برای انجام هات تپ لوله حداقلی از فشار دورن لوله لازم است چرا که فرایند hottap  مکانیزم خنک کاری برش در حین انشعاب گیری را از خود سیال می گیرد و اگر سیال فشار کافی نداشته باشد ضریب ریسک کار گرم بسیار بالا خواهد رفت چون در عمل هیچ گونه خنک کاری انجام نخواهد شد.

– در زمان های Shut Down:

معمولاً مجتمع های صنعتی نفتی و گازی و سایر واحدهای صنعتی بازه هایی را در برنامه ریزی خود دارند که در آن ها خطوط لوله تحلیه شده و عملاً فعالیت آن ها از کار می ایستد. در این شرایط نیز می توان از روش های جایگزین برای انشعاب گیری استفاده کرد. حتی بسیار از صاحبان صنایع در زمان هایی که هجله ای برای انشعاب گیری ندارند، برنامه های انشعاب خطوط لوله را خود را به بازه های Shut Down محول می کنند.

– در زمان هایی که فشار خط بسیار بالاست:

دستگاه های هات تپ و نیز استانداردهای مربوط به آن حداقل و حداکثر فشار مجازی را دارند که انجام کار در خارج از این بازه غیر ممکن است. برای مثال اگر دستگاه هات تپ تحمل فشار ۵۰۰۰ پوند در اینچ را داشته باشد انجام عملیات هات تپ لوله تحت فشار ۱۰۰۰۰ پوند امکان پذیر نیست. البته برخی مجریان عملیات هات تپ با استفاده از راهکارهایی نظیر تقویت دستگاه و نصب قطعات و تجهیزات پشتیبانی فشار، می توانند عملیات هایی فشار بالا را انجام دهند که البته این موارد نیز سقف خود را دارد و تقویت دستگاه هات تپ تا حد محدودی ممکن است.

– زمانی که جنس لوله مناسب کار نیست

مجریان مجرب hot tap کوشیده اند محدودیت های انجام هات تپ روی خطوط لوله غیر فلزی را رفع کنند و اکنون روی بسیاری از خطوط لوله می توان عملیات را انجام داد. اما تمامی این موارد مشروط به تأیید مطالعات امکان سنجی است. اگر در مطالعات مذکور اجرای hottap روی لوله خاصی ناممکن گزارش شد انجام عملیات روی آن منتفی خواهد شد.

– زمانی که محیط مملو از مواد شیمیایی خطرزاست:

در صورتی که محیط انجام کار گرم هات تپ حاوی مواد شیمیایی خطرزا باشد اجرای کار روی لوله مشروط به پاکسازی محیط و آلودگی های آن خواهد بود. ممکن است محیط دارای مواد شیمیایی مضر به حال سلامت نیروی انسانی باشد. در این شرایط شاید بتوان با استفاده از ماسک های مخصوص و ایمن اطمینان ایمنی عملیات را تضمین کرد.

از سوی دیگر ممکن است مواد شیمیایی مستعد به واکنش در برابر کار گرم در محیط منتشر باشند. در این شرایط نیز اجرای هات تپ تنها در صورتی مقدور است که محیط پاکسازی شود.

هات تپ در شرایط خاص انجام شدنی است هات تپ شرایط اجرای هات تپ چیست؟ hottap asaluyeh
انجام هات تپ و شرایط آن

– محیط بسته و محدود:

زمانی که قرار است کار گرم hottap در محیط بسته و محدود انجام شود نسبت به جوانب آن باید بسیار حساسیت به خرج داد. محیط های بسته و محدود معمولاً از سه جنبه در فقر به سر می برند: اولاً اکسیژن کافی در محیط وجود ندارد، دوما فشای کافی برای تردد و انجام کار با تمرکز بالا وجود ندارد، و سوماً معمولاً این محیط ها فاقد روشنایی کافی هستند. این سه امر از لوازم مهم و از مقدمات یک عملیات هات تپ مطمئن محسوب می شوند و بنابراین تنها زمانی می توان نسبت به اجرای کار در آن ها اقدام کرد اسن مقدمات به صورت مطمئن تأمین شده باشند.

در هر صورت برای انشعاب گیری پیش شرط و اولویت انجام عملیات هات تپ با مطمئن ترین شکل ممکن است. بهترین راهکار برای انشعاب گیری تضمین ایمنی عملیات hottap و انجام آن است، اما اگر شرایط به گونه ای بود که دریافت چنین تضمینی از واحدهای امکان سنجی مقدور نبود، چاره ای جز صرف نظر از هات تپ و روی آوردن به سایر روش های انشعاب گیری نخواهد بود.

هات تپ و شرایط اضطراری

هات تپ ماهیتا از فرایندهایی سات که در شرایط ویژه انجام می شود. کارفرمایان مجتمع های صنعتی ممکن است بنا به هر دلیلی تن به عملیات انشعاب گیری به روش هات تپ ندهند. این امر می تواند ناشی از عدم آگاهی نسبت به ایمنی و استانداردهای آن، تخمین های نادرست و مواردی از این دست باشد. در این خصوص وظیفه تلاشگران حوزه های مرتبط صنعتی است که تیم های برنامه ریزی و مهندسی را نسبت به مزایای هات تپ برای انشعاب گیری آگاه گردانند. شاید بخش اعظم فعالان حوزه های پایپینگ و برنامه ریزان واحدهای نفتی و گازی و پتروشیمی نگاهی اضطراری به فرایند هات تپ داشته باشند؛ به این معنا که فقط در زمانی به سراغ این سرویس خطوط لوله خواهند رفت که راه دیگری برای انشعاب گیری وجود نداشته باشد. اما باید توجه داشت که اتفاقاً هات تپ یک سرویس ویژه خطوط لوله است که به مطمئن ترین شکل ممکن فرایند انشعاب گیری در شرایط اضطراری را مقدور می سازد. فلسفه این فرایند آن است که برای انشعاب گیری نیازی به تعطیلی فرایندهای موازی وجود نداشته باشد و طراحی فرایند هات تپ به گونه ای انجام شده است که این مهم را با بیشترین ضریب ایمنی به انجام برساند.

هات تپ در شرایط اضطراری هات تپ هات تپ و شرایط اضطراری hottapping
هات تپ بمنظور انشعاب گیری در شرایط اضطراری است

بنابراین هات تپ گرچه اقتضایی پر ریسک دارد اما اگر به شکل مطمئن، بر اساس استانداردها و الزامات بین المللی، و توسط مجریان کار آزموده و آزمون پس داده انجام شود اتفاقا مطمئن ترین و قابل اتکاترین روش انشعاب گیری به شمار می رود. از این رو اتفاقا باید از مزایای این فرایند بیشترین بهره را برد و یک مجموعه صنعتی را با بهره گیری از آن نسبت به فرایندهای جاری اش محفوظ نگاه داشت. برای انشعاب گیری از خطوط لوله تحت سرویس، اگر به روشی نظیر هات تپ تن ندهیم ناچار به صرف هزینه و زمان بالا خواهیم بود که البته آن نیز با ریسک ها و خطرات خاص خود انجام می شود. اگر یک کارفرما برای انشعاب گیری روش های دیگر را ترجیه دهد باید هزینه های ناشی از تخلیه خط لوله، رسوب گیری، برش سرد، جوشکاری و مواردی از این دست را بپذیرد که البته این فرایندها نیز به لحاظ خطرات احتمالی دست کمی از هات تپ ندارند. برای مثال اگر رسوب گیری به نحو کامل انجام نشده باشد و از سیال و رسوبات ان در لوله باقی مانده باشد، حین برش لوله یا جوشکاری باز هم ممکن است با واکنش های حرارتی و احتراق و آسیب هایی از این دست مواجه شویم.

بنابراین مزیت عملیات هات تپ علاوه بر زمان و هزینه مقرون به صرفه ای که در بر دارد، در این است که عملیات انشعاب گیری هات تپ مناسب برای شرایط اصطراری با بیشترین ضریب ایمنی است. از طرفی در بطن خود انواع ساز و کارهای ایمنی برای به حداکثر رساندن ایمنی کار و واکنش سریف در برابر خطرات اضطراری را نهفته دارد. نکته مهم اشراف و تسلط، و البته رعایت این نکات مهم ایمنی است که در جای خود می توانند کمک شایانی به پیشبرد عملیات کنند و صحت آن را کاملاً تضمین کنند.

چرا هات تپ مناسب شرایط اضطراری است؟

منظور از شرایط اضطراری شرایطی است که یک مجتمع نیازمند یک فرایند است که به صورت پیش بینی نشده بر او تحمیل شده است و از این رو برای انجام آن نیازمند برخی تغییر رویه ها و روندها در کارهای روزمره و رایجش است. برای مثال می توان به خراب شدن تأسیسات، تجهیرات، دستگاه و ماشین آلاتی اشاره کرد که نقش مهم در پیشبرد فرایندهای مجتمع دارند و از این رو آسیب آن ها مجموعه را دچار اختلال کرده است. در این شرایط چاره ای جز معوق گذاشت نفرایند به منظور اجرای کارهای لازمه وجود ندارد.

حال و در خطوط لوله شرایطی را تصور کنید که نیاز جدی به یک انشعاب جدید روی خطوط لوله احساس می شود. یا نیازمند آن هستیم که یک اتصال، دستگاه، ابزار کنترلی و ابزار اندازه گیری دقیق در محلی خاص از خطوط لوله نصب کنیم اما خطوط لوله نیز در حال فعالیت هستند و سیال درون شان در جریان است. بدیهی است هر چه این دست نیازهای تعمیراتی بیشتر باشند احساس نیاز به انجام عملیات انشعاب گیری نیز بیشتر خواهد بود. در چنین موقعیتی این فرایند هات تپ است که اضطرار موقعیت ایحاد شده را رفع می کند و با توجه نوع فن آوری به برنامه ریزان مجتمع اجازه می دهد بدون نیاز به هر گونه عمل اضطراری انشعاب گیری را انجام دهند. در واقع با استفاده از تکنولوژی هات تپ تمامی این دست نیازهای تأسیساتی و تعمیراتی بدون نیاز به قطع سیال درون لوله میسر خواهد بود و از این رو فن آوری هات تپ از شرایط رفع اضطرار می کند.

عملیات هات تپ  هات تپ هات تپ و شرایط اضطراری hottap iran
انجام عملیات هات تپ در زمانی که امکان بستن خط وجود ندارد

هات تپ دارای این قابلیت است که خط لوله و فضای درونی آن را دسترس پذیر می سازد و این اجازه را به برنامه ریزان می دهد تا هر یک از فرایندهای اضطراری ذکر شده را به انجام برسانند، بدون این که صدمات و هزینه های ناشی از تعطیلی خط را بپذبرند. با استفاده از فن آوری هات تپ ابتدا روی خط لوله یک اتصال سه راهی نصب می شود، سپس ولو روی آن قرار می گیرد و در نهایت دستگاه هات تپ پس از بسته شدن روی ولو خود فرایند برش لوله و انشعاب گیری از ان را انجام می دهد. ساختار دستگاه هات تپ و شفت و کاتر گردبر آن این اجازه را می دهد که هم دستگاه و تجهیزات آن به درون خط لوله نفوذ و پیشروی کنند و هم با استفاده از حرکت دورانی کاتر گردبر، خط لوله به سایز مورد دلخواه بریده شود.

به این ترتیب بدون نیاز به فرایندهای متداهل در روال جاری مجموعه خط به سایز مورد دلخواه بریده می شود و برنامه ریزان می توانند از انشعاب جدید حاصل شده بهره برداری کنند. این عملیات برخلاف آن چه به نظر می رسد در صورت رعایت استانداردها دارای ضریب ایمنی بسیار بالایی است. ساختار آب بند و ضد نشتی دستگا و اتصالات، و خود فرایند هات تپ خط لوله، سیال درون آن و محیط اطراف را نسبت به خطرات متقابلی که می توانند برای هم داشته باشند محفوظ می دارد و به این ترتیب می توان از صحت کار کاملاً مطمئن بود. ضمن این که سرعت و روند فرایند هات تپ نیز در مقایسه با روش های انشعاب گیری دیگر بسیار بالاتر بوده و در عمل بهره وری کار انشعاب گیری را بسیار بالاتر خواهد بود. از این رو می توان هات تپ را فرایندی مطمئن، کارآمد و با ضریب بهره وری بسیار بالا دانست.

هات تپ چیست و چه کاربردی دارد؟

هات تپ (Hot tap) از جمله سرویس هایی است که معمولا در واحدهای حاوی خطوط لوله و دپارتمان هایی استفاده می شود که خطوط انتقال سیال در آن نقش های کلیدی و پررنگی ایفا می کنند. به طور کلی عملیات hottapping از خدمات خطوط لوله است و از همین روی بیشتر در مجتمع های نفتی و گازی مورد کاربردی دارد، امابه طور کلی هر واحدی ولو خدماتی نیز می تواند به نخوی از سرویس hot tap استفاده کند.

چنان که از نامش برمی آید، هات تپ (Hot Tap) متشکل از دو کلمه hot یعنی گرم، و tap یعنی انشعاب است. منظور از انشعاب گیری گرم انجام عملیات انشعاب در شرایطی است که محل و موقعیت انشعاب گیری در معرض جرقه، اشتعال یا انفجار است. مراد از این که عملیات انشعاب گیری مستعد احتراق می باشد این است که در هات تپ لوله عملیات انشعاب روی خط لوله ای انجام می گیرد که دارای میزانی از سیال روان و در جریان درون خط لوله است. به عبارتی دیگر فن آوری hottap به گونه ای طراحی شده است که در زمان جریان سیال درون لوله نیز امکان انشعاب گیری از آن وجود داشته باشد.

هات تپ و انشعاب گرم هات تپ هات تپ چیست و چه کاربردی دارد؟ hottap water 1024x683
عملیات هات تپ و انشعاب لوله روی خطوط زنده

این تکنولوژی این امکان را فراهم می کند که برای انشعاب گیری از خط لوله نیازی به قطع کردن سیال از درون لوله نباشیم. با استفاده از هات تپ لوله می توان یک فرایند را به صورت گرم و بدون نیاز به تعطیل کردن و معوق گذاردن سایر فرایندها به انجام رساند و از همین رو می توان hottap را از فن آوری های روز و بسیار پرمزیت به شمار آورد.

امکان انجام هات تپ

در خصوص امکان انجام عملیات هات تپ، طبیعتاً باید بر اساس شرایط و اقتضائات ویژه هر فرایند محاسبات و برنامه ریزی های لازم را انجام داد. به طور کلی و عمومی عملیات hottap روی تمامی خطوط لوله فلزی قابل انجام است. در این خصوص لوله های کربن استیل، و استنلس استیل فرایند hottapping ساده تر است و می توان اطمینان داشت که عملیات انجام می شود. اما در خصوص خطوط لوله فلزی که امکان اعوجاج، تغییر شکل و تنش بالا در آن ها وجود دارد شرایط کمی دشوارتر است. با این حال می توان تدابیری اتخاذ کرد که عملیات هات تپ روی آن ها نیز امکان پذیر باشد.

این تدابیر می تواند آماده سازی دستگاه هات تپ و استفاده از ابزار و فن آوری هایی باشد که مانع از تنش لوله در حین انجام کار خواهند شد. همچنین نقش اپراتورها و پرسنلی که اجرای عملیات هات تپ لوله را دارند نیز در این زمینه حائز اهمیت است. آن ها می توانند با استفاده از روش های مهندسی باردهی به دستگاه را به گونه ای انجام دهند که لوله سالم  و بدون ایراد بماند.

در خصوص خطوط لوله غیر فلزی نظیر خطوط پلی اتیلن نیز انجام عملیات هات تپ دانش و تجربه مهندسی و عملیاتی خاص خود را می طلبد و تیم اجرایی باید با استفاده از روش های مبتکرانه فرایند را به گونه ای برنامه ریزی کند که hot tap روی این دست لوله ها قابل انجام باشد.  این دست خطوط در مقایسه با خطوط لوله فلزی حساسیت بالاتری نسبت به برش دارند اما می توان با استفاده از روش ها و بهره گیری مهارت ها، فرایند را به گونه ای انجام داد که کوچک ترین خللی در کار ایجاد نشود.

شرایط هات تپ

هات تپ در هر شرایطی قابل انجام نیست و به هیچ عنوان نباید تصور کرد که هر خط لوله ای در هر شرایطی را می توان با استفاده از روش هات تپ انشعاب گیری کرد، اما باید توجه داشت که در صورت مهارت و دانش بالای شرکت ارائه دهنده خدمات hottapping، می توان از بسیاری از محدودیت ها عبور کرد و به سادگی گره از مشکلاتی که غیر قابل رفع می نمایند گشود.

برای مثال اجرای عملیات هات تپ کمینه ای از فشار را درون لوله اقتضا می دارد و بر اساس استانداردها نیز تنها زمانی می توان عملیات hottap را روی یک خط لوله به انجام رساند که حداقلی از فشار را داشته باشد، اما مجریان مجرب عملیات هات تپ می توانند با استفاده از راهکارهای ویژه شرایط را به گونه ای رقم بزنند که عملیات در فشارهای پایین مقدور شود. البته این امر نیز مطالعات امکان سنجی خاص خود را می خواهد و در هر شرایطی امکان پذیر نیست، اما می توان با راههای ابتکاری دست کم بخشی از فرایندهای از این دست را عملیاتی کرد.

انشعاب گیری گرم هات تپ هات تپ هات تپ چیست و چه کاربردی دارد؟ hottap machinary
عملیات انشعاب گرم از طریق دستگاه هات تپ انجام می شود.

مولفه های دیگری نیز هستند که انجام پذیری یا عدم امکان انجام هات تپ لوله را تعیین می کنند. انجام دهنده عملیات hottap باید با آنالیز شرایط و سنجش تمامی این مولفه ها نسبت به امکان پذیری آن تصمیمات لازم را اتخاذ کند.

انجام صحیح و مطمئن هات تپ لوله مستلزم توجه به استانداردهای متعدد خطوط لوله است. استانداردهای جوشکاری و کار گرم روی خطوط لوله دارای سیال، استانداردهای پایپینگ، استانداردهای مرتبط با اتصالات خطوط لوله، استانداردها و دستورالعمل های فلنج و نیز دستورالعمل ها و استانداردهای ایمنی و حفاظت نیروی کار از جمله این موارد است. از آن جا نیز که عملیات hot tap خطرات بالقوه و شدت بسیار بالا را محتمل می دارد، توجه به این استانداردها از اهم وظایفی است که اجرا کنندگان آن می باست مورد توجه قرار دهند. آسیب های جانبی از ناحیه hottap شدت بسیار بیشتری از خیلی فرایندهای صنعتی دیگر دارند و نباید در خصوص توجه به این استانداردها ذره ای اهمال داشت. حفظ ایمنی فرایند و نیروی کار فعال در آن از واجب ترین پیش نیازهای عملیات در هر مرحله از کار است و از این رو هم دانش، هم احتیاط و هم تسلط و اشراف روانی بر کار گرم هات تپ باید در کنار یکدیگر فرایند را به سرانجام دلخواه برسانند.

تبدیل شدن به یک مجری درجه یک عملیات هات تپ نیازمند مهارت، دانش فنی، کسب تجربه عملیاتی، توجه ویژه به این استانداردها در تمامی شرایط و نیز رفتار کاری مجریان آن که مبتی بر تعامل با کارفرما، تمرکز و تعهد کاری است می باشد.